{"id":491611,"date":"2026-10-18T14:38:03","date_gmt":"2026-10-18T14:38:03","guid":{"rendered":"http:\/\/6ad278dcde4ec5c604cbef15"},"modified":"2026-10-18T14:38:03","modified_gmt":"2026-10-18T14:38:03","slug":"el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611","title":{"rendered":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal"},"content":{"rendered":"<p>El hallazgo de los restos de un neandertal que muri\u00f3 aparentemente atravesado por una lanza de madera hace 75,000 a\u00f1os documenta lo que podr\u00eda ser el primer caso conocido de asesinato entre antepasados humanos. Adem\u00e1s, el descubrimiento tambi\u00e9n aporta nuevas evidencias sobre las formas de vida, las estrategias de supervivencia y las pr\u00e1cticas funerarias de esta especie extinta de hom\u00ednidos.<\/p>\n<p>En la cueva de Shanidar, al noroeste de Mosul, la principal ciudad del norte de Irak, arque\u00f3logos de la Universidad de Cambridge encontraron un om\u00f3plato, una mano derecha, dos costillas izquierdas, un fragmento de costilla derecha y siete dientes de un <a href=\"https:\/\/es.wired.com\/articulos\/thorin-el-neandertal-cuya-comunidad-se-mantuvo-aislada-durante-50000-anos\">neandertal<\/a> de alrededor de 45 a\u00f1os. <strong>Antes de morir de manera violenta, el individuo se hab\u00eda recuperado de una grave lesi\u00f3n facial.<\/strong><\/p>\n<hr>\n<div class=\"ContentCardEmbedWrapper-hkvhYu kMYDit content-card-embed content-card-embed--stacked\" data-testid=\"ContentCardEmbedWrapper\" readability=\"21.880341880342\">\n<div class=\"ContentCardEmbedImage-bqahne fjmzkP content-card-embed__image\" data-testid=\"ContentCardEmbedImage\"><span class=\"SpanWrapper-kFnjvc eKnjjD responsive-asset\"><picture class=\"ResponsiveImagePicture-jKunQM gjCCFj responsive-image\"><img decoding=\"async\" alt=\"cannibalismo\" loading=\"lazy\" class=\"ResponsiveImageContainer-dkeESL cQPiWi responsive-image__image\" srcset=\"https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_120,c_limit\/1269277101 120w, https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_240,c_limit\/1269277101 240w, https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_320,c_limit\/1269277101 320w, https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_640,c_limit\/1269277101 640w, https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_768,c_limit\/1269277101 768w\" sizes=\"100vw\" src=\"https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_775%2Cc_limit\/1269277101\"><\/picture><\/span><\/div>\n<div class=\"ContentCardEmbedInfo-buyHWH gWLOee\" readability=\"23.247863247863\">\n<div class=\"BaseText-fEwdHD ContentCardEmbedHed-kDKGDs iUENtL dlHXUJ content-card-embed__hed\" data-testid=\"ContentCardEmbedHed\"><a class=\"BaseLink-haTOKm ContentCardEmbedHedLink-iBZsco ILkR hhUFQU content-card-embed__hed-link link\" href=\"https:\/\/es.wired.com\/articulos\/algunos-neandertales-eran-canibales-y-no-elegian-a-sus-victimas-al-azar\" data-testid=\"ContentCardEmbedHedLink\">Algunos neandertales eran can\u00edbales y no eleg\u00edan a sus v\u00edctimas al azar<\/a><\/div>\n<p>Un nuevo estudio arroja que el canibalismo estaba muy extendido entre los neandertales del norte de Europa. No obstante, el <em>Homo sapiens<\/em> tambi\u00e9n lo practicaba.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr>\n<p>Las conclusiones sobre los \u00faltimos a\u00f1os de vida del individuo, identificado ahora como Shanidar A, se desprenden del an\u00e1lisis de una fractura en uno de los dientes recuperados y de una perforaci\u00f3n en la esc\u00e1pula que, seg\u00fan los investigadores, habr\u00eda causado su muerte.<\/p>\n<p>En el primer caso, de acuerdo con el estudio <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41598-026-69193-z\">publicado<\/a> en la revista <em>Scientific Reports<\/em>, el an\u00e1lisis identific\u00f3 una fractura longitudinal en un incisivo lateral que destruy\u00f3 parte de la pieza. Sin embargo, los arque\u00f3logos tambi\u00e9n detectaron acumulaci\u00f3n de sarro y se\u00f1ales de desgaste por masticaci\u00f3n. Estas marcas podr\u00edan relacionarse con el desplazamiento y la rotaci\u00f3n observados en el resto de los dientes.<\/p>\n<p>El art\u00edculo se\u00f1ala que el conjunto de indicios sugiere que Shanidar A sufri\u00f3 un traumatismo facial grave, capaz de dificultar la alimentaci\u00f3n y la comunicaci\u00f3n, adem\u00e1s de causarle dolor durante la recuperaci\u00f3n. Por ello, <strong>los investigadores plantean que sobrevivi\u00f3 gracias a la asistencia de otros miembros del grupo.<\/strong><\/p>\n<p>Los autores estiman que Shanidar A pudo vivir con esta lesi\u00f3n al menos un a\u00f1o antes de morir de forma violenta. La reconstrucci\u00f3n de las circunstancias de su muerte constituye uno de los hallazgos m\u00e1s relevantes de la investigaci\u00f3n: adem\u00e1s de sugerir que los neandertales sab\u00edan <a href=\"https:\/\/es.wired.com\/articulos\/neandertales-y-humanos-se-mezclaron-desde-temprano-y-frecuentemente\">trabajar la madera<\/a> y fabricar armas, podr\u00eda representar el ejemplo m\u00e1s antiguo conocido de violencia interpersonal letal con una lanza.<\/p>\n<p>Los investigadores identificaron en el om\u00f3plato izquierdo una perforaci\u00f3n de unos 15 mil\u00edmetros de di\u00e1metro, con un contorno casi circular y varias fracturas que se extienden radialmente desde sus bordes. Los an\u00e1lisis mostraron que el orificio no presentaba se\u00f1ales de regeneraci\u00f3n \u00f3sea, lo que indica que la lesi\u00f3n ocurri\u00f3 cerca del momento de la muerte.<\/p>\n<p>El an\u00e1lisis tambi\u00e9n detect\u00f3 fragmentos del material que caus\u00f3 la herida. La posici\u00f3n de estos residuos permiti\u00f3 a los investigadores reconstruir parte de lo sucedido. Seg\u00fan su interpretaci\u00f3n, la lanza penetr\u00f3 en la cavidad tor\u00e1cica izquierda desde el frente y atraves\u00f3 el cuerpo (incluidos el pulm\u00f3n y, probablemente, las arterias principales) antes de perforar la esc\u00e1pula izquierda, lo que habr\u00eda provocado una muerte r\u00e1pida.<\/p>\n<figure data-testid=\"IframeEmbed\" class=\"IframeEmbedWrapper-sc-fixZhC fJBrNq iframe-embed\"><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El hallazgo de los restos de un&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":491612,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-491611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tecnologia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"El hallazgo de los restos de un&#046;&#046;&#046;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Sarmiento24h\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/facebook.com\/s24hnoticias\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-18T14:38:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_775%2Cc_limit\/1269277101\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"sarmiento24h@gmail.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@sarmiento24h\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@sarmiento24h\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"sarmiento24h@gmail.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611\"},\"author\":{\"name\":\"sarmiento24h@gmail.com\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d653a59725ad629a7e0429af7b939d4d\"},\"headline\":\"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal\",\"datePublished\":\"2026-10-18T14:38:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611\"},\"wordCount\":572,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg\",\"articleSection\":[\"Tecnologia\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611\",\"name\":\"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg\",\"datePublished\":\"2026-10-18T14:38:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg\",\"width\":775,\"height\":517},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?p=491611#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/\",\"name\":\"Sarmiento24h\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#organization\",\"name\":\"Sarmiento24h\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/AddText_12-16-10.30.52.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/AddText_12-16-10.30.52.jpg\",\"width\":1220,\"height\":324,\"caption\":\"Sarmiento24h\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/facebook.com\\\/s24hnoticias\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/sarmiento24h\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d653a59725ad629a7e0429af7b939d4d\",\"name\":\"sarmiento24h@gmail.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692\",\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692\",\"caption\":\"sarmiento24h@gmail.com\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/sarmiento24h.com\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h","og_description":"El hallazgo de los restos de un&#46;&#46;&#46;","og_url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611","og_site_name":"Sarmiento24h","article_publisher":"https:\/\/facebook.com\/s24hnoticias","article_published_time":"2026-10-18T14:38:03+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/media.es.wired.com\/photos\/69e644197ecb92d1a6f9edfc\/master\/w_775%2Cc_limit\/1269277101","type":"","width":"","height":""}],"author":"sarmiento24h@gmail.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@sarmiento24h","twitter_site":"@sarmiento24h","twitter_misc":{"Escrito por":"sarmiento24h@gmail.com","Tiempo de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611"},"author":{"name":"sarmiento24h@gmail.com","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#\/schema\/person\/d653a59725ad629a7e0429af7b939d4d"},"headline":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal","datePublished":"2026-10-18T14:38:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611"},"wordCount":572,"publisher":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg","articleSection":["Tecnologia"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611","name":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal - Sarmiento24h","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg","datePublished":"2026-10-18T14:38:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#primaryimage","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg","contentUrl":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg","width":775,"height":517},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?p=491611#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/sarmiento24h.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"El f\u00f3sil de 75,000 a\u00f1os que apunta al primer asesinato de un neandertal"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#website","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/","name":"Sarmiento24h","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#organization","name":"Sarmiento24h","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AddText_12-16-10.30.52.jpg","contentUrl":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AddText_12-16-10.30.52.jpg","width":1220,"height":324,"caption":"Sarmiento24h"},"image":{"@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/facebook.com\/s24hnoticias","https:\/\/x.com\/sarmiento24h"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/#\/schema\/person\/d653a59725ad629a7e0429af7b939d4d","name":"sarmiento24h@gmail.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692","url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692","contentUrl":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/d02cbc4e23c747e6659cd45907173c8f.jpg?ver=1792281692","caption":"sarmiento24h@gmail.com"},"sameAs":["https:\/\/sarmiento24h.com"],"url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/?author=1"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/sarmiento24h.com\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/el-fosil-de-75000-anos-que-apunta-al-primer-asesinato-de-un-neandertal.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/491611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=491611"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/491611\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/491612"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=491611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=491611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sarmiento24h.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=491611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}